آزمایش جنجالی آینه؛ آیا نهنگهای سفید هم خودآگاهی دارند؟
آزمایش جنجالی آینه؛ آیا نهنگهای سفید هم خودآگاهی دارند؟
نهنگ سفیدی به نام ناتاشا در ویدئوهای زیرآبی ثبتشده در آکواریومی در نیویورک، بارها مقابل آینهای دوطرفه توقف میکند، گردنش را میکشد، بدنش را میچرخاند و حرکات مختلفی انجام میدهد. دخترش ماریس نیز رفتارهای مشابهی بروز میدهد. اکنون پژوهشی تازه میگوید هر دو نهنگ نشانههایی از «تشخیص خود در آینه» را نشان دادهاند؛ قابلیتی که سالهاست یکی از نشانههای احتمالی خودآگاهی در حیوانات به شمار میرود.
اگر این نتیجه تأیید شود، نهنگهای سفید یا همان نهنگهای بلوگا به گروه کوچکی از جانورانی میپیوندند که توانستهاند از آزمون آینه سربلند بیرون بیایند. برخی میمونهای بزرگ، فیلهای آسیایی، دلفینهای پوزهبطری و احتمالاً زاغیها و نهنگهای قاتل از جمله این حیوانات هستند. در مقابل، حیواناتی مانند سگها و گربهها تاکنون در این آزمون موفق نبودهاند.
آزمون تشخیص خود در آینه که در سال ۱۹۷۰ توسط گوردون گالوپ طراحی شد، بررسی میکند آیا حیوان میتواند بفهمد تصویر درون آینه متعلق به خودش است یا نه. در این آزمایش، پژوهشگران علامتی روی بدن حیوان میگذارند که فقط در آینه دیده میشود؛ اگر حیوان هنگام نگاه کردن به آینه سعی کند آن علامت را بررسی یا لمس کند، این رفتار نشانهای از تشخیص خود در نظر گرفته میشود.
پژوهشگران روی بدن نهنگها علامت گذاشتند تا بررسی کنند آیا حیوان هنگام دیدن آینه به آن بخش واکنش نشان میدهد یا نه
بااینحال، تفسیر نتایج آزمون ساده نیست. گالوپ معتقد بود تنها رفتارهای کاملاً هدفمند و واضح میتوانند نشانه موفقیت در این آزمایش باشند و صرف نگاه کردن طولانی به آینه یا انجام حرکات عجیب کافی نیست.
به گزارش ارز تکنیکا، ویدئوها بیش از بیست سال پیش ضبط شده بودند. دایانا ریس، نویسنده ارشد پژوهش، در ایمیلی توضیح داد: «پس از انجام مطالعه اولیه امیدوار بودیم در سالهای بعد پژوهشهای بیشتری روی نهنگهای سفید دیگر انجام دهیم، اما این امکان فراهم نشد.»
ریس افزود: «با الهام از مطالعات فراوانی که در سالهای اخیر درباره جنبههای مختلف شناخت و رفتار نهنگهای سفید منتشر شدهاند، تصمیم گرفتیم نوارهای ویدئویی اصلی را دوباره بررسی و دیجیتالی کنیم و تحلیلی دقیق و سختگیرانه روی آنها انجام دهیم.» البته در این مدت برخی از نوارها آسیب دیده بودند و بخشی از دادههای اولیه نیز از بین رفته بود.
در آزمایش، چهار نهنگ سفید در برابر آینه قرار گرفتند، اما فقط ناتاشا و ماریس علاقه مداومی به آن نشان دادند و وارد مرحله اصلی پژوهش شدند. پژوهشگران با رژ لب ضدآب روی بدن آنها علامت گذاشتند و برای اطمینان، آزمایش کنترل بدون رنگ واقعی را نیز انجام دادند تا مشخص شود واکنش حیوانات فقط به لمس مربوط نیست. به گفته پژوهشگران، نهنگها تنها زمانی رفتارهای مرتبط با تشخیص خود را نشان دادند که علامت واقعی روی بدنشان وجود داشت و این رفتارها با الگوهای مشاهدهشده در برخی حیوانات دیگرِ دارای توانایی تشخیص خود شباهت داشت.
منبع : زومیت
