علت سرگردانی مغز پس از بیخوابی
علت سرگردانی مغز پس از بیخوابی
پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری پیشرفته مغزی نشان دادند که کمبود خواب باعث اختلال در شبکههای کلیدی مغز مانند شبکه حالت پیشفرض (DMN) و شبکه پاریتال پیشانی (FPN) میشود، که نتیجه آن پرشهای ناگهانی توجه و کاهش کارایی شناختی است.
به گزارش نیوزلن و به نقل از HealthDay، پس از یک شب بیخوابی، فعالیت تالاموس (که نقش تنظیمکننده بیداری دارد) ناپایدار میشود و سیگنالهای نامنظم به قشر پیشپیشانی ارسال میکند. این اختلال، شبکه DMN را که در حالت استراحت فعال است، به طور غیرارادی در حین وظایف شناختی فعال نگه میدارد و FPN (مسئول تمرکز بر کارها) را تضعیف میکند. در نتیجه، مغز دورههای “OFF” کوتاهمدت تجربه میکند که شبیه امواج خواب عمیق است و منجر به از دست دادن توجه لحظهای، کندی واکنش و خطاهای تصمیمگیری میشود.
کمبود خواب، اتصال بین آمیگدال و قشر پیشپیشانی (mPFC) را مختل کرده و واکنشهای احساسی بیشازحد را برمیانگیزد، که قضاوت اخلاقی و تصمیمات منطقی را دشوار میسازد. همچنین، در هیپوکامپ، کمبود خواب تحکیم حافظه را از طریق اختلال در گیرندههای NMDA و کاهش پتانسیل بلندمدت (LTP) مختل میکند، که باعث فراموشی سریع اطلاعات جدید میشود. مطالعات نشان میدهند حتی ۲۴ ساعت بیخوابی، تجمع بتا-آمیلوئید (مرتبط با آلزایمر) را افزایش داده و سیستم گلیمفاتیک پاکسازی مغز را فلج میکند.
در بلندمدت، خواب ناکافی نورونها را بیشازحد فعال نگه داشته و تعادل سیناپسی را برهم میزند، که ریسک زوال شناختی و بیماریهای نورودژنراتیو را بالا میبرد. پژوهشگران تأکید دارند که دورههای OFF مغزی پس از بیخوابی، با افزایش آدنوزین خارجسلولی و هایپرپولاریزاسیون نورونی همراه است و بهبود با خواب کافی رخ میدهد. برای مقابله، خواب منظم ۷-۹ ساعته، اجتناب از نور آبی قبل خواب و چرت کوتاه روزانه توصیه میشود، بهویژه برای شیفتکاران و دانشجویان.
این کشف، اهمیت خواب را به عنوان “بازنشانی عصبی” برجسته کرده و بر نیاز به سیاستهای عمومی برای کاهش محرومیت از خواب تأکید دارد.
