کهکشانهای کوتوله حول راه شیری؛ کلید حل معمای ماده تاریک و بیگبنگ
کهکشانهای کوتوله حول راه شیری؛ کلید حل معمای ماده تاریک و بیگبنگ
ستارهشناسان برای کشف اسرار مربوط به دوران آغازین جهان، تمرکز خود را بر روی «کهکشانهای کوتوله فوقتاریک» معطوف کردهاند. این کهکشانها کوچکترین و کهنترین کهکشانهایی هستند که دور کهکشان راه شیری میچرخند.
به گزارش نیوزلن و به نقل از SciTechDaily، برخی از این «فسیلهای کیهانی» بیش از یک میلیون برابر کوچکتر از کهکشان ما بوده و برای میلیاردها سال تقریباً دستنخورده باقی ماندهاند؛ ویژگیای که آنها را به ابزارهایی فوقالعاده مفید برای بررسی شرایط کیهان اولیه تبدیل کرده است.
تأثیر میدان تشعشعات اولیه بر شکلگیری کهکشانها
مطالعهای جدید که در مجله «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» منتشر شده و توسط همکاری LYRA رهبری میشود، با استفاده از شبیهسازیهای پیشرفته ابررایانه نشان میدهد که شکلگیری این کهکشانهای کوچک، مستقیماً به شدت میدان تشعشعات کیهان اولیه وابسته است. تمرکز اصلی این شبیهسازیها بر «پسزمینه لیمان-ورنر» (Lyman-Werner background) بود؛ نوار خاصی از نور فرابنفش که توانایی تخریب هیدروژن مولکولی (H₂) را دارد. هیدروژن مولکولی، خنککننده اصلی گازهای اولیه بود که به آنها امکان میداد فروپاشی کرده و ستارههای نخستین را متولد کنند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در هالههای ماده تاریک با اندازه مشخص، تشعشع قویتر در پسزمینه، هیدروژن مولکولی را از بین برده و مانع از تشکیل ستاره میشود؛ در نتیجه هاله «تاریک» باقی میماند. در مقابل، تشعشع ضعیفتر اجازه میدهد ستارهها شعلهور شوند و یک کهکشان قابل مشاهده پدید آید.
بارومتر فسیلشده شرایط کیهانی
این حساسیت بالا به این معناست که وجود همین کهکشانهای کوتوله در اطراف ما امروز، همچون یک «بارومتر فسیلشده» از شرایط کیهانی کمتر از ۵۰۰ میلیون سال پس از بیگبنگ عمل میکند. آزاده فتاحی (Azadeh Fattahi)، پژوهشگر ارشد، اشاره کرد که این نتایج میتوانند به توضیح یافتههای شگفتانگیز تلسکوپ فضایی جیمز وب کمک کنند؛ تلسکوپی که کهکشانهای اولیهای را مشاهده کرده که بهطور غیرمنتظرهای درخشان هستند.
آینده پژوهشهای کیهانی
انتظار میرود رصدخانه جدید ورا سی. روبین (Vera C. Rubin Observatory) صدها مورد دیگر از این اشیاء پنهانکار را کشف کند و دادههای لازم را برای آزمودن این پیشبینیها و حل معماهای طولانیمدت کیهانشناسی، از جمله ماهیت واقعی ماده تاریک، فراهم آورد.
توضیح نیوزلن: این مطلب، به دلیل محدودیتهای عمومی اینترنت کشور، به کمک هوش مصنوعی تهیه شده است.
