سال ۲۰۲۵ به روایت علم؛ از احیای گرگ وحشت تا کشف دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای

رصدخانه ورا روبین با دوربین ۳٫۲ میلیارد پیکسلی توانست در ساعات اولیه میلیون‌ها کهکشان و هزاران سیارک را رصد کند. انتظار می‌رود داده‌های آن در یک سال بیش از کل تلسکوپ‌های نوری گذشته باشد و به کشف اجسام میان‌ستاره‌ای، ماده تاریک و سیگنال‌های امواج گرانشی کمک کند.

در سال ۲۰۲۵، برای اولین بار یک درمان شخصی مبتنی بر فناوری کریسپر روی یک کودک مبتلا به اختلال ژنتیکی نادر که سطح آمونیاک مغز را به حد خطرناکی بالا می‌برد اجرا شد و موفقیت‌آمیز بود. این درمان توانست سطح آمونیاک را در مغز کودک کاهش دهد و از آسیب عصبی جلوگیری کند. در پی این موفقیت، سازمان غذا و داروی ایالات متحده مسیر قانونی جدیدی برای ورود درمان‌های شخصی مبتنی بر کریسپر به بازار باز کرد.

پیوند کلیه و ریه خوک به انسان در شرایط آزمایشی انجام شد و برای نخستین بار گروه خونی یک کلیه اهدایی از نوع A به O تبدیل شد. این پیشرفت می‌تواند کمبود اهداکنندگان عضو را کاهش دهد و مسیر پیوند اعضای حیوانی را به سمت بالینی شدن هموار کند.

در مطالعه کوچکی در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران شرکت uniQure در آمستردام برای اولین بار درمانی ارائه کردند که خود بیماری هانتیگتون را هدف می‌گیرد، نه فقط علائم آن. آن‌ها از یک ویروس بی‌خطر برای رساندن مولکول‌های microRNA استفاده کردند که عملکرد ژن معیوب را مسدود می‌کنند. این ویروس به نواحی مشخصی از مغز ۲۹ بیمار تزریق شد و در کسانی که دوز بالاتر دریافت کردند، پیشرفت بیماری تا ۷۵ درصد کند شد. متخصصان این نتیجه را گام قابل توجهی برای بیماران و خانواده‌ها توصیف کردند و آن را اولین شواهد موفقیت‌آمیز درمانی دانستند که مستقیماً عامل ژنتیکی هانتیگتون را نشانه گرفته است.

در سال ۲۰۲۵، کلاس ویژه‌ای از مواد به نام MOF یا چارچوب‌های فلزی-آلی توجه زیادی را به خود جلب کرد. این کریستال‌ها از یون‌های فلزی ساخته شده‌اند که با مولکول‌های آلی بلند پیوند خورده‌اند و تخلخل فوق‌العاده‌ای دارند، به طوری که می‌توانند گاز، دارو و حتی CO₂ را در خود ذخیره کنند.

سال گذشته کارخانه‌ای برای تولید انبوه این «اسفنج‌های مولکولی» راه‌اندازی شد و شرکت‌ها شروع به استفاده از آن‌ها برای جمع‌آوری آب از هوا در مناطق خشک، ذخیره هیدروژن به عنوان سوخت بدون کربن، و رساندن دارو به داخل بدن کردند. افزایش سرعت کشف و طراحی MOFهای جدید به کمک هوش مصنوعی، این مواد را از یک کنجکاوی علمی دهه‌ها پیش به ابزارهای عملی و تجاری تبدیل کرده است و کارشناسان می‌گویند پتانسیل آن‌ها برای مقابله با چالش‌های انرژی و محیط‌زیست بسیار زیاد است.

در سال ۲۰۲۵، گوگل الگوریتمی به نام Quantum Echoes را معرفی کرد که توانست ساختارهای مولکولی را ۱۳۰۰۰ برابر سریع‌تر از بهترین کامپیوترهای کلاسیک پیش‌بینی کند. این دستاورد نشان داد محاسبات کوانتومی در حال نزدیک شدن به کاربردهای عملی واقعی هستند.

هم‌زمان، جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵ به پژوهش‌های بنیادی در زمینه محاسبات کوانتومی رسید، تاییدی بر اهمیت این حوزه نوظهور. محققان می‌گویند با پیشرفت‌هایی مثل این الگوریتم و توسعه سیستم‌های چندکیوبیتی با خطای کمتر، راه برای حل مسائل پیچیده علمی و صنعتی با سرعت بسیار بالاتر نسبت به فناوری فعلی هموار شده است. کارشناسان این دستاوردها را آغاز عصری جدید در شبیه‌سازی مولکولی، داروسازی و طراحی مواد می‌دانند.