بازی در بزرگسالی؛ راز کاهش استرس و تقویت ذهن
بازی در بزرگسالی؛ راز کاهش استرس و تقویت ذهن
اگرچه بازی همواره به عنوان رفتاری مختص دوران کودکی تلقی میشود، اما یافتههای نوین علوم روانشناختی نشان میدهد که بزرگسالان نیز به همان اندازه از مزایای آن بهرهمند میشوند. با افزایش سن، معمولاً از سهم تفریح و تخیل در زندگی روزمره کاسته شده و جای خود را به جدیت و مسئولیتپذیری میدهد؛ با این حال، شواهد علمی مؤکد آن است که بازی نقشی اساسی در ارتقای سلامت روان و کیفیت زندگی در تمام مقاطع سنی ایفا میکند.
بر اساس مطالعات معتبر روانشناختی، بزرگسالانی که بخشی از زمان خود را به فعالیتهای لذتبخش اختصاص میدهند، توانایی بیشتری در مدیریت استرس داشته، هیجانات مثبت را با شدت بیشتری تجربه میکنند و در مواجهه با چالشها از انعطافپذیری بالاتری برخوردارند. این گروه در مقایسه با افرادی که چنین رویکردی ندارند، سطح رضایتمندی از زندگی را بهطور قابلتوجهی بالاتر گزارش میدهند.
به گزارش کارشناسان حوزه سلامت روان و به نقل از پایگاه علمی «ساینس آلرت»، آنچه یک فعالیت را به یک «بازی» تبدیل میکند، صرفاً محتوای آن نیست، بلکه نگرش فرد در حین انجام آن فعالیت است. ویژگیهایی نظیر کنجکاوی، ذهنیت باز و تعامل با محیط بدون هدفگیری نتیجهای از پیشتعیینشده، ماهیت واقعی بازی را شکل میدهند. در دوران بزرگسالی، این مفهوم اغلب با سرگرمیها و لحظات اکتشافی در خارج از فضای فشارهای شغلی و تعهدات روزمره همپوشانی پیدا میکند.
فراتر از سرگرمی؛ تأثیرات شناختی و اجتماعی بازی
فواید بازی صرفاً به کاهش استرس محدود نمیشود. این رفتار میتواند به تعادل عاطفی کمک کرده و عملکرد شناختی را بهویژه در میان سالمندان تقویت کند. برخی پژوهشها از وجود ارتباط عصبزیستشناختی میان رفتارهای بازیگوشانه و حفظ توانمندیهای ذهنی حکایت دارند.
علاوه بر این، بازی به ارتقای هوش هیجانی نیز یاری میرساند و با افزایش توانایی درک و مدیریت هیجانات مرتبط است. بزرگسالانی که روحیه بازیگوشی دارند، در تعاملات اجتماعی خود سطوح بالاتری از همدلی و انرژی مثبت از خود نشان میدهند که این امر به نوبه خود پیوندهای اجتماعی و حس تعلق به جامعه را تقویت میکند.
یکی از یافتههای قابل توجه در این حوزه، نقش بیبدیل بازی در ایجاد پل ارتباطی میان نسلهاست. زمانی که بزرگسالان و کودکان در یک فعالیت مشترک مشارکت میکنند، مرزهای سنی و نقشهای اجتماعی کمرنگ شده و فضایی سرشار از تعامل و لذت جایگزین آن میشود.
شهرها و معماری بازی؛ رابطهای نیازمند بازتعریف
علیرغم تمامی این مزایا، طراحی اکثر فضاهای عمومی همچنان بر این پیشفرض استوار است که بازی مختص کودکان است. این در حالی است که متخصصان طراحی شهری تأکید میکنند، محیطهایی که به بهترین نحو از بازی بزرگسالان پشتیبانی میکنند، آنهایی هستند که بهصورت غیرمستقیم و با بهرهگیری از عناصری نظیر مسیرهای پیچدرپیچ، مبلمان تعاملی یا چیدمانهای هنری، حرکت و اکتشاف را تشویق میکنند.
این رویکرد نوین در طراحی شهری، نهتنها بهعنوان سرمایهگذاری در جهت ارتقای رفاه شهروندان، بلکه بهمثابه راهبردی برای تقویت تعاملات اجتماعی نیز تلقی میشود. با ایجاد چنین فضاهایی، شهرها میتوانند نقش مؤثری در تشویق رفتارهای بازیگوشانه بهعنوان بخشی از سبک زندگی روزمره ایفا کنند.
با این حال، موانع صرفاً معطوف به کالبد شهرها نیست. هنجارهای اجتماعی نیز تأثیر عمیقی بر حضور یا حذف بازی در زندگی بزرگسالان دارند. تا زمانی که بازی در فرهنگ عمومی رفتاری شرمآور یا غیرجدی تلقی شود، افراد از آن اجتناب خواهند کرد؛ در مقابل، پذیرش اجتماعی این پدیده، مشارکت و تعامل جمعی را به شدت افزایش خواهد داد.
