دومان: چگونه بدون داشتن دانش تخصصی، انقلاب دیجیتال بانکی را درک کنیم؟

وقتی درباره بانکداری دیجیتال می‌خوانیم، مشکل معمولا کمبود اطلاعات نیست؛ مشکل این است که متن‌ها طوری نوشته می‌شوند که انگار مخاطب از قبل همه چیز را می‌داند. بعضی تحلیل‌ها اصطلاحات را بدون توضیح ردیف می‌کنند و بعضی دیگر همه تغییرات را زیر یک عنوان مبهم مثل «فین‌تک» پنهان می‌کنند. نتیجه هم روشن است: خواننده در ظاهر با یک متن جدی روبه‌رو می‌شود، اما در عمل چیزی دستگیرش نمی‌شود.

راه سریع برای خلع سلاح این مدل متن‌ها یک روش ساده است: هر عبارت را به یک سؤال تبدیل کنید. اگر یک مفهوم نتواند به زبان سؤال ترجمه شود، احتمالا یا دقیق نیست یا نویسنده خودش هم مسئله را درست نفهمیده است.

این ۶ سؤال، خبرها و تحلیل‌ها را قابل فهم می‌کند:

• این تغییر، هویت کاربر را چطور تأیید می‌کند؟ (رمز، بیومتریک، امضای دیجیتال، پاس‌کی)
• پول چطور جابه‌جا می‌شود؟ (کارت، انتقال، پرداخت لحظه‌ای، کیف پول)
• داده‌ها چطور بین بازیگران رد و بدل می‌شود؟ (API، بانکداری باز، استاندارد پیام)
• اگر سیستم خطا داد یا حمله شد، چه می‌شود؟ (پلان پشتیبان، مانیتورینگ، بازیابی)
• قانون‌گذار دقیقا کجا خط قرمز می‌کشد؟ (حدود داده، امنیت، مسئولیت)
• این تغییر چه چیزی را ارزان‌تر یا سریع‌تر می‌کند؟ (زمان انجام، خطای کمتر، تجربه ساده‌تر)

با همین شش سوال، خیلی از متن‌های شلوغ خودشان ساده می‌شوند. چون شما به جای حفظ کردن واژه‌ها، دنبال «کارکرد واقعی» می‌گردید. این همان نقطه‌ای است که یک مخاطب غیرمتخصص هم می‌تواند خبرهای بانکی را درست بخواند و بفهمد کدام تغییر، مهم است و کدام فقط یک بازی با کلمات است.

برای درک انقلاب دیجیتال بانکی لازم نیست وارد جزئیات فنی شوید. کافی است پنج قطعه کلیدی را بشناسید. تقریبا هر خبر جدی در این حوزه، به یکی از همین پنج لایه برمی‌گردد.

بانک قبل از پول، باید «شما» را دقیق بشناسد. چارچوب‌هایی مثل NIST توضیح می‌دهند که هویت دیجیتال از اثبات هویت شروع می‌شود و به سطح اطمینان می‌رسد. نتیجه عملی آن این است که خدمات بانکی از راه دور، قابل اتکا و کم‌ریسک‌تر می‌شود.

در اروپا، پرداخت لحظه‌ای یعنی پول در حداکثر ۱۰ ثانیه به حساب مقصد می‌رسد. وقتی انتقال پول «زمان واقعی» شود، خیلی از خدمات جدید و مدل‌های کسب‌وکار روی همین سرعت ساخته می‌شوند.

وقتی از ISO 20022 صحبت می‌شود، منظور زبان مشترک شبکه‌های پرداخت است. گزارش‌های CPMI در BIS نشان می‌دهد بسیاری از سیستم‌ها به سمت این استاندارد می‌روند تا تبادل داده دقیق‌تر شود. نتیجه برای کاربر: خطای کمتر و رهگیری بهتر تراکنش.

بانکداری دیجیتال باید در اختلال و حمله هم سرپا بماند. در اتحادیه اروپا، مقررات DORA از ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵ اجرا می‌شود و دقیقا روی همین موضوع تمرکز دارد.

BIS در «Blueprint for the future monetary system» توضیح می‌دهد آینده می‌تواند ترکیبی از پول بانک مرکزی، سپرده توکنیزه و دارایی توکنیزه باشد. نکته مهم این است که بعضی خدمات آینده، به پول و دارایی «برنامه‌پذیر» نیاز دارند، نه فقط اپلیکیشن بهتر.